مطالب این بخش از کتاب ضرب المثل های سرخه ای انجمن رسالت قلم تقدیم مخاطبان عزیز می گردد. ابتدا معادل آوایی(فونتیک) مثل ها را ارائه خواهیم داد و بعد از آن به ارائه ی نمونه هایی از ضرب المثل های سرخه ای خواهیم پرداخت. چه نیکوست هر خانواده سرخه ای این کتاب را تهیه کند. می شود آن را به دوستان و خویشاوندان خود در سایر شهرها هدیه دهیم؛ هدیه ی ارزشمندی است اینطور نیست؟
معادل آوايي ( فونتيك ) مثل ها بر اساس نشانه هاي صوتي زير درج شده است :
نشانه هاي صوتي حروف و علائم خطي فارسي
p پ
b ب
t ت،ط
d د
k ك
g گ
q ق،غ
č چ
j ج
m م
n ن
l ل
f ف
v و
S س،ث،ص
Z ز،ض،ظ،ذ
R ر
Š ش
Ž ژ
Y ي
X خ
H ه،ح
a أ،ع
ā آ،عا
e ا
I اي
U او
OW او(مانند روشن)
O بين اوا
************************************************
مقدمه:
مردم سرخه به گويش سرخه اي سخن مي گويند.تا كنون پژوهش هاي پراكنده اي در مورد اين گويش انجام شده است.برخي مستشرقين زبان شناس(مانند آرتور کریستن سن) و محققان فارسي زبان، مطالبي در مورد گويش سرخه اي نوشته اند؛ امّا پژوهش كامل و مستقلي در اين زمينه در دست نيست.
گويش سرخه اي مثل ديگر گويش هاي«جزيره ي لهجه ها» (سمنان) ريشه در زبان هاي ايران باستان دارد.واژه هاي مشترك اين گويش با زبان هاي پهلوي و اوستايي قابل تأمّل است.
ساختار دستوري و واژگان اين گويش در كنار لهجه ي سرخه اي آن را از همه ي گويش هاي جزيره ي لهجه ها و لهجه هاي ايراني متمايز كرده است.گويش سرخه اي براي غير سرخه اي زبان ها تقريباً غير قابل فهم است، با اين حال بين اين زبان با گويش هاي اطراف و گويش هاي لري، مازندراني و گيلكي اشتراكات زيادي در واژگان ديده مي شود.همين ويژگي غير قابل فهم بودن، باعث شده بود در نبرد هشت ساله ي مبارزان ايراني با دشمن بعثي در بسياري از موارد از گويش سرخه اي به عنوان زباني مطمئن در ارتباطات مخابراتي جبهه استفاده شود كه اين مسئله مشهور است.
براي اولين بار واژه هاي این گویش را دكتر منوچهر ستوده در كتاب«فرهنگ سمناني، سرخه اي، لاسگردي، سنگسري، شهميرزادي» گرد آورده است.واژه نامه ي مستقل زبان سرخه اي را نیزآقای رضا مهربان تدوين و ارائه کرده است.همچنين انجمن رسالت قلم كتاب هاي«ضرب المثل هاي سرخه اي» و«فصلي به نام آينه» (اشعار شاعران سرخه اي)را در راستاي معرفي زبان سرخه اي منتشر كرده است.
2- در اين بخش مفهوم اصطلاحي زبان، گويش و لهجه مورد نظر نمي باشد. با اين حال«سرخه اي» به تعاريفي كه از زبان ارائه مي شود نيز نزديك است.
منبع: سرزمین آفتاب، انجمن رسالت قلم سرخه
سرخه سرخه , سرخه شناسی و اخبار شهرستان سرخه