بخش «آ»
آتش په خاکستر عامل آنده
معادل آوایی : āteš pe xākestar ômal ānde
معنی لفظی : از آتش خاکستر به وجود می آید .
معنی کنایی : وقتی پدر یا مادری زرنگ و زیرک فرزندی تنبل داشته باشد این مثل مطرح می شود
آتش روشن وا کرن داست دو دارنّیم
معادل آوایی : āteš rušan vākeran dôst dudārennim
معنی لفظی : آتش را که روشن کنند ما هم دست بر آتش می گیریم .
معنی کنایی : هر وقت ما را خبر کردند ما هم می رویم.
آدام خاک به سار کنده شو ، آدام گل به سار کنده شو
معادل آوایی : ādôm xāk be sôr kende šu , ādôm gul be sôr kende šu
معنی لفظی : این شوهر است که خاک بر سر آدم می کند یا گل به سر آدم می کند .
معنی کنایی : شوهر نقش مهمی در خوشبختی یا بدبختی یک زن ایفا می کند .
آدام جالد دو لالکا پاره کنده
معادل آوایی : jôld du lālkā pāre kende ādôme
معنی لفظی : آدم زرنگ دو کفش پاره می کند .
معنی کنایی : برای کسی که کارهایش را با بی حوصلگی و با عجله انجام می دهد و همیشه هم عقب تر از دیگران است مطرح می شود .
آدام چاش تال ببوان
معادل آوایی : ādôm čôš tôl bebuôn معنی لفظی : در چشم آدم تلخ شدن .
معنی کنایی : از چشم دیگران افتادن و محبوبیت نداشتن .
آرد و هیزام و قاناره ، نون دباستان چه کاره
معادل آوایی : ārd u hizôm u qānāre nun debôstôn čekāre
معنی لفظی : وقتی آرد و هیزم و وسایل دیگر فراهم است نان پختن کاری ندارد .
معنی کنایی : وقتی که همه چیز برای انجام کاری فراهم است انجام دادن آن ، کاری ندارد و سهل است .
آرد هیویتام ، غالبالیک بار هاکاردام
معادل آوایی : ārd hivitôm qālbālik bār hākôrdôm
معنی لفظی : آرد را بیختم والک را آویختم .
معنی کنایی : یعنی کارهایم تمام شده و پیر شده ام .
آروان ژگ
معادل آوایی : ārevôn žag
معنی لفظی : زن آسیابان
معنی کنایی : فردی تنبل و سست است که درهمه کارها عقب می ماند
آرو تا جا پاکه
معادل آوایی : āru tô jô pāke
معنی لفظی : امروز جوت ( علفت ) تمیز است .
معنی کنایی : سر حال و خوشحال بودن .
آفتابه لگن هافت داست شام و نار هچی
معادل آوایی : āftābe lagan hôft dôst šôm u nāhār hečči معنی لفظی : آفتابه لگن هفت دست شام و نهار هیچی .
معنی کنایی : ریخت و پاش زیادی داشتن .
سرخه سرخه , سرخه شناسی و اخبار شهرستان سرخه