چشمه های آب معدنی شهرستان سرخه

مطالب مرتبط

منبر روستای جوین یادگاری به‌جامانده از دوران ایلخانی

چشمه شگفت‌انگیز تلخاب در لاسجرد سرخه

استان سمنان اگرچه در منطقه‌ای کویری واقع شده اما در این جغرافیا چشمه‌های متعددی وجود دارد.

چشمه‌ی آبگرم سمنان:

در میان کوه‌های شمال غربی شهر سمنان به فاصله‌ی 24 کیلومتری، محلی واقع است که به نام آبگرم سمنان معروف می‌باشد. در این محل آب‌های معدنی فراوانی در جریان است که به مرور زمان بصورت استخرهای متعددی درآمده‌اند. در این منطقه استخرهای متعددی به نام‌های آب مراد، آب قولنج، آب گرم و آب سرد وجود دارند که مراجعه‌کنندگان هر سال در اوائل بهار و پائیز برای درمان امراض پوستی و رماتیسمی از آن استفاده می‌کنند. در محل آب گرم سمنان آثار چند قلعه‌ی قدیمی وجود دارد که مردم سمنان معتقدند این قلعه‌ها متعلق به دوران پیش از اسلام است.

چشمه‌ی معدنی نمک‌دره:

چشمه‌ی نمک‌دره یکی دیگر از چشمه‌هایی است که در 6 کیلومتری جنوب شهر سرخه و در کنار روستای بیابانک قرار دارد. آب این چشمه از گنبدهای نمکی جاریست و مردم برای استفاده از آن در چاله‌هایی که اطراف آن را لایه‌های ضخیم نمک پوشانده است، استحمام می‌کنند. میزان غلظت نمک آن بحدی است که به هیچ‌عنوان نمی‌توان سر را به زیر آب فرو برد.

مردم معتقدند که آب چشمه‌ی نمک‌دره برای درمان کمر درد و پا درد سودمند است.

چشمه‌ی معدنی تلخاب:

این چشمه در غرب سمنان و در 6 کیلومتری شمال غربی روستای لاسجرد واقع است. تلخاب شامل دو چشمه است که محدوده‌ای استخری شکل را بوجود آورده که طول آن 20 متر و عرض آن 12 متر است. آب این چشمه تلخ و سرد است و مردم در فصل تابستان برای درمان سردرد، چشم درد، یرقان، کهر و برطرف کردن گرمای ‌بدن به آنجا می‌روند.

چشمه‌ی آب معدنی شورآب:

آب این چشمه از یک رشته قنات تشکیل شده است که در شمال غربی شهر سرخه قرار دارد. مردم در فصل تابستان با پیمودن مسیر 5 کیلومتری از شهر سرخه به مظهر(محل خروج) آب قنات شورآب می‌روند و در آن استحمام می‌کنند. این آب، گوگرد فراوانی دارد که برای درمان بیماری‌های سردرد و چشم درد استفاده می‌شود و نمی‌توان مدت زیادی در آن ماند چون گازهای زیادی که از آن متصاعد می‌شود، سرگیجه‌آور است.

چشمه‌های آب مراد، آب قولنج، آبگرم و آبسرد:

مجموعه‌ی این چشمه‌های معدنی آبگرم در بخش مهدی‌شهر و در شمال غربی سمنان به فاصله‌ی 21 کیلومتری این شهر قرار دارد. اطراف این چشمه‌ها را ارتفاعات در بر گرفته ‌است. آب چشمه‌ها از دسته آب‌های کلروره سولفاته کلسیک و گوگردی است و در درمان بیماری‌های صفراوی، کلیه، کبد، نقرس، روماتیسم و درد مفاصل مؤثر است.

خواص چشمه‌های آب معدنی استان:

استان سمنان با توجه به شرایط اقلیمی متفاوت مناطق خاص جغرافیایی که دارد، چشمه‌های آب معدنی گوناگونی هم دارد که هر یک از آنها برای امراض مختلف جلدی خواص فراوانی دارند که در اینجا به بخشی از آنها و خواصی که دارند اشاره می‌کنیم.

آبگرم سمنان:

کارشناسان امور گردشگری و طبیعی معتقدند با توجه به خواص درمانی آب‌های گرم، چنانچه سرمایه‌گذاری مناسبی برای رفاه حال گردشگران در این مناطق انجام شود، علاوه بر منافع اقتصادی سبب ایجاد زمینه‌های شغلی فراوانی می‌شود. استان سمنان نیز از داشتن این نعمت الهی بی‌بهره نیست و در 22 کیلومتری شمال غربی شهرستان سمنان چشمه‌ی آب گرم قرار گرفته است و راه ارتباطی آن از طرف مهدیشهر است.

این منطقه با توجه به نبود جاده‌ی دسترسی مناسب اما داشتن خاصیت درمانی فوق‌العاده، گردشگران خاص خود را دارد و سالانه هزاران نفر از دیگر استان‌ها برای درمان بیماری‌های خود به این منطقه مسافرت می‌کنند. آبگرم سمنان به علت وجود سه چشمه‌ی مجزا که هر یک خواص دارویی خاص خود را دارند در نوع خود در کشور بی‌نظیر هستند.

رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان با اشاره به خواص درمانی آبگرم گفت: با توجه به مطالعات ژاپنی‌ها در خصوص این آب و چشمه‌های آن مشخص شد که هر یک از چشمه‌ها خواص فیزیکی، شیمیایی و درمانی خاص خود را دارند. بسیاری از چشمه‌های آبگرم کشور که در سطح ملی و بین‌المللی شناخته شده‌اند فاقد خواص درمانی هستند و این منطقه‌ی بکر، یکی از معدود چشمه‌های آبگرم کشور است که خاصیت درمانی دارد.

وی یکی از نیازهای اصلی این منطقه را وجود امکانات رفاهی، اقامتگاه و امکانات تفریحی دانست و ابراز امیدواری کرد با جذب سرمایه‌گذار به‌زودی این امکانات در این منطقه ایجاد می‌شود. چشمه‌ی قلقل منطقه‌ی نمونه‌ی گردشگری«چشمه‌ی قلقل» که در 60 کیلومتری غرب دامغان و 2 کیلومتری روستای «دشت بو» از توابع بخش امیرآباد دامغان قرار دارد دربرگیرنده‌ی تنگه‌ایست که علاوه بر باغ‌های گردو و انگور و… با انبوهی از درختان کهنسال بید و درختچه‌ها و بوته‌های زرشک و نسترن وحشی و… پوشیده شده است.

به گزارش ایسنا، ارتفاع این روستا از سطح دریا 1800 متر است و بیشترین باغ‌ها را در میان همه‌ی روستاهای «تویه دروار» دارد. این چشمه سرد و گوارا در تنگه‌ی کوچک اما چشم‌نواز و سرسبز واقع است. آب این چشمه پر آب از شکافی 7 متری یک کوه سنگی، قلقل می‌زند و پائین‌دست خود را سیراب می‌کند و وجه تسمیه آن نیز از همین جهت است. هم‌چنین علاوه بر طبیعت بکر و آب و هوای دل‌انگیز این منطقه‌ی نمونه‌ی گردشگری، وجود امامزاده «میرجبرئیل» و بقایای قلعه‌ای در شرق روستای «تویه دروار» از دیگر جاذبه‌های گردشگری این منطقه است.

هم‌چنین در نزدیکی این منطقه ناحیه‌ای به نام «انگورستانی» با آبشاری آکواریومی زیبا وجود دارد که سالانه گردشگران بسیاری را به سوی خود می‌کشد. این منطقه، زیبایی و دل‌انگیزی خود را در چهار فصل دارد و با وجود زیبایی‌های آن در زمستان سرد و برفی‌اش، در سه فصل بهار، تابستان و پائیز مقصد خوبی برای گردشگران و طبیعت‌گران است.

«علی خراسانی»، مدیر امور منابع آب شهرستان دامغان در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه‌ی سمنان، در خصوص این چشمه گفت: چشمه‌ی قلقل بعنوان یکی از منابع انتخابی برای قرائت دبی لحظه‌ای در طول 15 سال گذشته از سوی آب منطقه‌ای بررسی شد و میزان آبدهی آن بین 35 تا 50 لیتر بر ثانیه در نوسان دارد.

وی اظهار کرد: این چشمه عمدتاً صرف مشروب کردن اراضی کشاورزی 5 روستای دشتبو، تویه، دروار، صح و دهخدا با مساحت حدوداً یکصد هکتار می‌شود.

مدیر امور منابع آب شهرستان دامغان افزود: به لحاظ درجه حرارت، دمای این چشمه بین 11 تا 14 درجه در نوسان است و از لحاظ کیفیت با هدایت الکتریکی حداکثر 4500 «میکرومهوس» بر سانتی‌متر، کیفیت بسیار مطلوب و در حد استاندار آب شرب را دارد.

خراسانی گفت: چشمه‌ی قلقل به علت هم‌جواری با ارتفاعات و دوری از محدوده‌ی اثر فعالیت‌های انسانی، آلودگی شاخصی ندارد و از این‌رو بخش محدودی از آن هم‌اکنون با دبی حداکثر 1.5 لیتر در ثانیه به مصرف شرب قریه دشت بو می‌رسد و بیش از 90 درصد آن صرف کشاورزی می‌شود.

وی ادامه داد: علاوه بر «چشمه‌ی قلقل»، چشمه‌های انگورستانی، دهخداجو، مرطلا، شمشیرزنان و… نیز در این منطقه وجود دارند اما باوجود آبدهی مناسب و زیاد، بهره‌برداری درستی از آبدهی این چشمه‌ها انجام نشده و توسعه‌ی کشاورزی منطقه تناسبی با کمیت منابع آبی در اختیار، ندارد.

مدیر امور منابع آب شهرستان دامغان اظهار کرد: عدم بهره‌برداری از این چشمه‌ها سبب شده توسعه‌ی کشاورزی در دهستان تویه دروار، گستردگی قابل ملاحظه‌ای نداشته باشد و اغلب کشت گونه‌های درختی به گردو، بادام، سیب و گلابی محدود می‌شود.

خراسانی با اشاره به پتانسیل زیاد این چشمه‌ها در حوزه‌ی آبزی‌پروری گفت: با وجود کمیت مناسب این آب، فعالیت‌های آبزی‌پروری در مقیاس محدود در منطقه انجام می‌شود که ضرورت دارد دست‌اندرکاران این امر به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشند.

وی هم‌چنین با اشاره به کیفیت و قابلیت فراوان این آب در زمینه‌ی بسته‌بندی و آب معدنی گفت: متأسفانه در این زمینه کارزیادی نشده است و اختلاف میان بهره‌برداران روستاهای بالادست و پائین‌دست، زمینه‌ی استقرار واحدهای صنعتی برای بسته‌بندی آب معدنی را فراهم نکرده است.

مدیر امور منابع آب شهرستان دامغان خاطرنشان کرد: شناخت کلی از اراضی قابل کشت در جهت توسعه‌ی کشاورزی و بهره‌برداری بهتر از منابع، اصلاح الگوی کشت حاکم بر منطقه، بازنگری مدار آبیاری و روش آبیاری، بهره‌گیری از سیستم ذخیره‌سازی آب برای آبزی‌پروری و … از راهکارهایی است که می‌توان در جهت بهره‌گیری از آب چشمه‌های این منطقه به کار گرفت.

براساس این گزارش، «محمدحسین بحرالعلومی»، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان از «چشمه علی دامغان» بعنوان یکی از زیباترین جاذبه‌های تاریخی و طبیعی این استان یاد کرد و گفت: این مجموعه‌ی تاریخی پارسال پربازدیدترین جاذبه‌ی گردشگری استان در ایام نوروز بود و حدود نیمی از گردشگران در نوروز پیشین از این جاذبه‌ی «تاریخی – تفریحی» دیدن کردند.

وی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه‌ی سمنان، تصریح کرد: مجموعه‌ی تاریخی «چشمه علی» که در حدود 30 کیلومتری دامغان و در مسیر جاده‌ی «دامغان – کیاسر» واقع است دربرگیرنده‌ی چند بنای تاریخی، باغ پیرامون و چشمه‌ای پرآب و جوشان است که امروزه یکی از مهم‌ترین تفرجگاه‌های مردم این شهرستان است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان با بیان اینکه این مجموعه به شماره‌ی 830 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است، افزود: چشمه علی از دو بنای با ارزش تاریخی مربوط به اواخر دوره‌ی صفویه و اوائل دوره‌ی قاجاریه تشکیل شده است.

بحرالعلومی با بیان اینکه چشمه علی، دو دریاچه دارد که یکی در شمال و دیگری در جنوب عمارت فتحعلی شاهی واقع است، افزود: در اطراف این چشمه باغ‌های زیبا و سرسبزی وجود دارد که از آب این چشمه آبیاری می‌شوند.هم‌چنین این باغ شامل مجموعه‎هایی نظیر مسجد و حمام(در غرب دریاچه و نزدیک به عمارت فتحعلی شاهی)، باغ، استخر، کوشک فتحعلی‌شاهی و … است.

وی با بیان اینکه نام اصلی «چشمه‌علی» بنا به روایت مورخان «علی بولاغ» است و در گذشته به آن «هزارچشمه» نیز می‌گفته‌اند، گفت: این چشمه‌، مجموعه‌ای برای تفریح تابستانی شاهان قاجار بوده‌ است. البته قدمت و ساخت برخی بناهای مجموعه به دوران صفویان می‌رسد، اما کاربری تفریحی آن بیشتر در روزگار قاجار بوده‌ و فتحعلی شاه قاجار توجه‌ی ویژه‌ای به آن داشته است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان گفت: در قسمت جنوبی مجموعه‌ی چشمه‌علی ساختمانی قرار دارد که توسط آقامحمدخان قاجار ساخته شده است. ساختمان آقامحمدخانی بصورت دو طبقه مقابل استخر دوم ساخته شده است. در این بنا طاق نماهای جناغی، تزئینات مقرنس کاری آجری به چشم می‌خورد. بخشی از ایوان‌ها و راهروهای آنها با گچ پوشیده شده است. مصالح به کار رفته در این ساختمان از خشت بوده که بعدها با آجر مرمت شده است.

بحرالعلومی با اشاره به اینکه فتحعلی شاه قاجار متولد دامغان بوده و به‌واسطه‌ی علاقه به زادگاه خود پس از رسیدن به سلطنت توجه خاصی به دامغان داشته است، افزود: در سمت شمالی و در داخل دریاچه به فاصله قریب پانصد متر از تپه‌های آبده، ساختمانی است دو طبقه و دارای ایوان محصور در آب که توسط فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است. طبقه‌ی فوقانی و تحتانی از دو طرف باز است و هر کس در آن بنشیند دو طرف دریاچه را می‌تواند مشاهده کند.

وی افزود: ساختمان فتحعلی شاهی که در استخری از آب چشمه علی بنا شده است، ساختمان دو طبقه‌ایست که پلان مستطیل شکل، دو نما و دو ستون چوبی دارد. به علت قرار گرفتن این بنا در داخل آب از ملات ساروج برای ساختن و استحکام آن بهره‌گیری شده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان با اشاره به پتانسیل‌های این مجموعه‌ی «تاریخی- تفریحی» خاطرنشان کرد: در جلسه‌ی هیئت وزیران در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۸۶ در سمنان برگزار شد، این منطقه به استناد ماده‌ی ۸ قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، بعنوان منطقه‌ی نمونه‌ی گردشگری ملی اعلام شد.

چشمه‌ی آبگرم سمنان:

در میان کوه‌های شمال غربی شهر سمنان به فاصله‌ی 24 کیلومتری، محلی واقع است که به نام آبگرم سمنان معروف می‌باشد. در این محل آب‌های معدنی فراوانی در جریان است که به مرور زمان بصورت استخرهای متعددی درآمده‌اند. در این منطقه استخرهای متعددی به نام‌های آب مراد، آب قولنج، آب گرم و آب سرد وجود دارند که مراجعه‌کنندگان هر سال در اوائل بهار و پائیز برای درمان امراض پوستی و رماتیسمی از آن استفاده می‌کنند. در محل آب گرم سمنان آثار چند قلعه‌ی قدیمی وجود دارد که مردم سمنان معتقدند این قلعه‌ها متعلق به دوران پیش از اسلام است.

چشمه‌ی معدنی نمک‌دره:

چشمه‌ی نمک‌دره یکی دیگر از چشمه‌هایی است که در 6 کیلومتری جنوب شهر سرخه و در کنار روستای بیابانک قرار دارد. آب این چشمه از گنبدهای نمکی جاریست و مردم برای استفاده از آن در چاله‌هایی که اطراف آن را لایه‌های ضخیم نمک پوشانده است، استحمام می‌کنند. میزان غلظت نمک آن بحدی است که به هیچ‌عنوان نمی‌توان سر را به زیر آب فرو برد.

مردم معتقدند که آب چشمه‌ی نمک‌دره برای درمان کمر درد و پا درد سودمند است.

چشمه‌ی معدنی تلخاب:

این چشمه در غرب سمنان و در 6 کیلومتری شمال غربی روستای لاسجرد واقع است. تلخاب شامل دو چشمه است که محدوده‌ای استخری شکل را بوجود آورده که طول آن 20 متر و عرض آن 12 متر است. آب این چشمه تلخ و سرد است و مردم در فصل تابستان برای درمان سردرد، چشم درد، یرقان، کهر و برطرف کردن گرمای ‌بدن به آنجا می‌روند.

چشمه‌ی آب معدنی شورآب:

آب این چشمه از یک رشته قنات تشکیل شده است که در شمال غربی شهر سرخه قرار دارد. مردم در فصل تابستان با پیمودن مسیر 5 کیلومتری از شهر سرخه به مظهر(محل خروج) آب قنات شورآب می‌روند و در آن استحمام می‌کنند. این آب، گوگرد فراوانی دارد که برای درمان بیماری‌های سردرد و چشم درد استفاده می‌شود و نمی‌توان مدت زیادی در آن ماند چون گازهای زیادی که از آن متصاعد می‌شود، سرگیجه‌آور است.

چشمه‌های آب مراد، آب قولنج، آبگرم و آبسرد:

مجموعه‌ی این چشمه‌های معدنی آبگرم در بخش مهدی‌شهر و در شمال غربی سمنان به فاصله‌ی 21 کیلومتری این شهر قرار دارد. اطراف این چشمه‌ها را ارتفاعات در بر گرفته ‌است. آب چشمه‌ها از دسته آب‌های کلروره سولفاته کلسیک و گوگردی است و در درمان بیماری‌های صفراوی، کلیه، کبد، نقرس، روماتیسم و درد مفاصل مؤثر است.

خواص چشمه‌های آب معدنی استان:

استان سمنان با توجه به شرایط اقلیمی متفاوت مناطق خاص جغرافیایی که دارد، چشمه‌های آب معدنی گوناگونی هم دارد که هر یک از آنها برای امراض مختلف جلدی خواص فراوانی دارند که در اینجا به بخشی از آنها و خواصی که دارند اشاره می‌کنیم.

آبگرم سمنان:

کارشناسان امور گردشگری و طبیعی معتقدند با توجه به خواص درمانی آب‌های گرم، چنانچه سرمایه‌گذاری مناسبی برای رفاه حال گردشگران در این مناطق انجام شود، علاوه بر منافع اقتصادی سبب ایجاد زمینه‌های شغلی فراوانی می‌شود. استان سمنان نیز از داشتن این نعمت الهی بی‌بهره نیست و در 22 کیلومتری شمال غربی شهرستان سمنان چشمه‌ی آب گرم قرار گرفته است و راه ارتباطی آن از طرف مهدیشهر است.

این منطقه با توجه به نبود جاده‌ی دسترسی مناسب اما داشتن خاصیت درمانی فوق‌العاده، گردشگران خاص خود را دارد و سالانه هزاران نفر از دیگر استان‌ها برای درمان بیماری‌های خود به این منطقه مسافرت می‌کنند. آبگرم سمنان به علت وجود سه چشمه‌ی مجزا که هر یک خواص دارویی خاص خود را دارند در نوع خود در کشور بی‌نظیر هستند.

رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان با اشاره به خواص درمانی آبگرم گفت: با توجه به مطالعات ژاپنی‌ها در خصوص این آب و چشمه‌های آن مشخص شد که هر یک از چشمه‌ها خواص فیزیکی، شیمیایی و درمانی خاص خود را دارند. بسیاری از چشمه‌های آبگرم کشور که در سطح ملی و بین‌المللی شناخته شده‌اند فاقد خواص درمانی هستند و این منطقه‌ی بکر، یکی از معدود چشمه‌های آبگرم کشور است که خاصیت درمانی دارد.

وی یکی از نیازهای اصلی این منطقه را وجود امکانات رفاهی، اقامتگاه و امکانات تفریحی دانست و ابراز امیدواری کرد با جذب سرمایه‌گذار به‌زودی این امکانات در این منطقه ایجاد می‌شود. چشمه‌ی قلقل منطقه‌ی نمونه‌ی گردشگری«چشمه‌ی قلقل» که در 60 کیلومتری غرب دامغان و 2 کیلومتری روستای «دشت بو» از توابع بخش امیرآباد دامغان قرار دارد دربرگیرنده‌ی تنگه‌ایست که علاوه بر باغ‌های گردو و انگور و… با انبوهی از درختان کهنسال بید و درختچه‌ها و بوته‌های زرشک و نسترن وحشی و… پوشیده شده است.

به گزارش ایسنا، ارتفاع این روستا از سطح دریا 1800 متر است و بیشترین باغ‌ها را در میان همه‌ی روستاهای «تویه دروار» دارد. این چشمه سرد و گوارا در تنگه‌ی کوچک اما چشم‌نواز و سرسبز واقع است. آب این چشمه پر آب از شکافی 7 متری یک کوه سنگی، قلقل می‌زند و پائین‌دست خود را سیراب می‌کند و وجه تسمیه آن نیز از همین جهت است. هم‌چنین علاوه بر طبیعت بکر و آب و هوای دل‌انگیز این منطقه‌ی نمونه‌ی گردشگری، وجود امامزاده «میرجبرئیل» و بقایای قلعه‌ای در شرق روستای «تویه دروار» از دیگر جاذبه‌های گردشگری این منطقه است.

هم‌چنین در نزدیکی این منطقه ناحیه‌ای به نام «انگورستانی» با آبشاری آکواریومی زیبا وجود دارد که سالانه گردشگران بسیاری را به سوی خود می‌کشد. این منطقه، زیبایی و دل‌انگیزی خود را در چهار فصل دارد و با وجود زیبایی‌های آن در زمستان سرد و برفی‌اش، در سه فصل بهار، تابستان و پائیز مقصد خوبی برای گردشگران و طبیعت‌گران است.

«علی خراسانی»، مدیر امور منابع آب شهرستان دامغان در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه‌ی سمنان، در خصوص این چشمه گفت: چشمه‌ی قلقل بعنوان یکی از منابع انتخابی برای قرائت دبی لحظه‌ای در طول 15 سال گذشته از سوی آب منطقه‌ای بررسی شد و میزان آبدهی آن بین 35 تا 50 لیتر بر ثانیه در نوسان دارد.

وی اظهار کرد: این چشمه عمدتاً صرف مشروب کردن اراضی کشاورزی 5 روستای دشتبو، تویه، دروار، صح و دهخدا با مساحت حدوداً یکصد هکتار می‌شود.

مدیر امور منابع آب شهرستان دامغان افزود: به لحاظ درجه حرارت، دمای این چشمه بین 11 تا 14 درجه در نوسان است و از لحاظ کیفیت با هدایت الکتریکی حداکثر 4500 «میکرومهوس» بر سانتی‌متر، کیفیت بسیار مطلوب و در حد استاندار آب شرب را دارد.

خراسانی گفت: چشمه‌ی قلقل به علت هم‌جواری با ارتفاعات و دوری از محدوده‌ی اثر فعالیت‌های انسانی، آلودگی شاخصی ندارد و از این‌رو بخش محدودی از آن هم‌اکنون با دبی حداکثر 1.5 لیتر در ثانیه به مصرف شرب قریه دشت بو می‌رسد و بیش از 90 درصد آن صرف کشاورزی می‌شود.

وی ادامه داد: علاوه بر «چشمه‌ی قلقل»، چشمه‌های انگورستانی، دهخداجو، مرطلا، شمشیرزنان و… نیز در این منطقه وجود دارند اما باوجود آبدهی مناسب و زیاد، بهره‌برداری درستی از آبدهی این چشمه‌ها انجام نشده و توسعه‌ی کشاورزی منطقه تناسبی با کمیت منابع آبی در اختیار، ندارد.

مدیر امور منابع آب شهرستان دامغان اظهار کرد: عدم بهره‌برداری از این چشمه‌ها سبب شده توسعه‌ی کشاورزی در دهستان تویه دروار، گستردگی قابل ملاحظه‌ای نداشته باشد و اغلب کشت گونه‌های درختی به گردو، بادام، سیب و گلابی محدود می‌شود.

خراسانی با اشاره به پتانسیل زیاد این چشمه‌ها در حوزه‌ی آبزی‌پروری گفت: با وجود کمیت مناسب این آب، فعالیت‌های آبزی‌پروری در مقیاس محدود در منطقه انجام می‌شود که ضرورت دارد دست‌اندرکاران این امر به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشند.

وی هم‌چنین با اشاره به کیفیت و قابلیت فراوان این آب در زمینه‌ی بسته‌بندی و آب معدنی گفت: متأسفانه در این زمینه کارزیادی نشده است و اختلاف میان بهره‌برداران روستاهای بالادست و پائین‌دست، زمینه‌ی استقرار واحدهای صنعتی برای بسته‌بندی آب معدنی را فراهم نکرده است.

مدیر امور منابع آب شهرستان دامغان خاطرنشان کرد: شناخت کلی از اراضی قابل کشت در جهت توسعه‌ی کشاورزی و بهره‌برداری بهتر از منابع، اصلاح الگوی کشت حاکم بر منطقه، بازنگری مدار آبیاری و روش آبیاری، بهره‌گیری از سیستم ذخیره‌سازی آب برای آبزی‌پروری و … از راهکارهایی است که می‌توان در جهت بهره‌گیری از آب چشمه‌های این منطقه به کار گرفت.

براساس این گزارش، «محمدحسین بحرالعلومی»، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان از «چشمه علی دامغان» بعنوان یکی از زیباترین جاذبه‌های تاریخی و طبیعی این استان یاد کرد و گفت: این مجموعه‌ی تاریخی پارسال پربازدیدترین جاذبه‌ی گردشگری استان در ایام نوروز بود و حدود نیمی از گردشگران در نوروز پیشین از این جاذبه‌ی «تاریخی – تفریحی» دیدن کردند.

وی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه‌ی سمنان، تصریح کرد: مجموعه‌ی تاریخی «چشمه علی» که در حدود 30 کیلومتری دامغان و در مسیر جاده‌ی «دامغان – کیاسر» واقع است دربرگیرنده‌ی چند بنای تاریخی، باغ پیرامون و چشمه‌ای پرآب و جوشان است که امروزه یکی از مهم‌ترین تفرجگاه‌های مردم این شهرستان است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان با بیان اینکه این مجموعه به شماره‌ی 830 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است، افزود: چشمه علی از دو بنای با ارزش تاریخی مربوط به اواخر دوره‌ی صفویه و اوائل دوره‌ی قاجاریه تشکیل شده است.

بحرالعلومی با بیان اینکه چشمه علی، دو دریاچه دارد که یکی در شمال و دیگری در جنوب عمارت فتحعلی شاهی واقع است، افزود: در اطراف این چشمه باغ‌های زیبا و سرسبزی وجود دارد که از آب این چشمه آبیاری می‌شوند.هم‌چنین این باغ شامل مجموعه‎هایی نظیر مسجد و حمام(در غرب دریاچه و نزدیک به عمارت فتحعلی شاهی)، باغ، استخر، کوشک فتحعلی‌شاهی و … است.

وی با بیان اینکه نام اصلی «چشمه‌علی» بنا به روایت مورخان «علی بولاغ» است و در گذشته به آن «هزارچشمه» نیز می‌گفته‌اند، گفت: این چشمه‌، مجموعه‌ای برای تفریح تابستانی شاهان قاجار بوده‌ است. البته قدمت و ساخت برخی بناهای مجموعه به دوران صفویان می‌رسد، اما کاربری تفریحی آن بیشتر در روزگار قاجار بوده‌ و فتحعلی شاه قاجار توجه‌ی ویژه‌ای به آن داشته است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان گفت: در قسمت جنوبی مجموعه‌ی چشمه‌علی ساختمانی قرار دارد که توسط آقامحمدخان قاجار ساخته شده است. ساختمان آقامحمدخانی بصورت دو طبقه مقابل استخر دوم ساخته شده است. در این بنا طاق نماهای جناغی، تزئینات مقرنس کاری آجری به چشم می‌خورد. بخشی از ایوان‌ها و راهروهای آنها با گچ پوشیده شده است. مصالح به کار رفته در این ساختمان از خشت بوده که بعدها با آجر مرمت شده است.

بحرالعلومی با اشاره به اینکه فتحعلی شاه قاجار متولد دامغان بوده و به‌واسطه‌ی علاقه به زادگاه خود پس از رسیدن به سلطنت توجه خاصی به دامغان داشته است، افزود: در سمت شمالی و در داخل دریاچه به فاصله قریب پانصد متر از تپه‌های آبده، ساختمانی است دو طبقه و دارای ایوان محصور در آب که توسط فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است. طبقه‌ی فوقانی و تحتانی از دو طرف باز است و هر کس در آن بنشیند دو طرف دریاچه را می‌تواند مشاهده کند.

وی افزود: ساختمان فتحعلی شاهی که در استخری از آب چشمه علی بنا شده است، ساختمان دو طبقه‌ایست که پلان مستطیل شکل، دو نما و دو ستون چوبی دارد. به علت قرار گرفتن این بنا در داخل آب از ملات ساروج برای ساختن و استحکام آن بهره‌گیری شده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان با اشاره به پتانسیل‌های این مجموعه‌ی «تاریخی- تفریحی» خاطرنشان کرد: در جلسه‌ی هیئت وزیران در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۸۶ در سمنان برگزار شد، این منطقه به استناد ماده‌ی ۸ قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، بعنوان منطقه‌ی نمونه‌ی گردشگری ملی اعلام شد.