محله های شهر سرخه

مطالب مرتبط

منبر روستای جوین یادگاری به‌جامانده از دوران ایلخانی

چشمه شگفت‌انگیز تلخاب در لاسجرد سرخه

محله هاي سرخه

آن گونه كه برخي محققان نوشته اند، بخش مسكوني سرخه ي قديم در قسمت شمالي سرخه ي كنوني قرار داشته است.(پروژه ي تاريخ هنر سرخه ص9) نام هاي مزارع و محله هاي شمال سرخه و آثار به جا مانده از بناهاي قديمي اين مدّعا را ثابت مي كند.مؤلف«تاريخ شهر سرخه» به طور مشروح موقعيت و مشخصات اين محله ها را توضيح داده است.بعضي از اين محله ها عبارتند از: سرداب، پاچنار، محله ي ارمنيان، باغ عباس، محله شيوخ، شنه(شحنه)، گازرچال، خاطاب كيجي(كوچه خطاب )، مامي، ماشين خانه.

وجب به وجب از مناطق زراعي اطراف سرخه نام هاي مشخصي دارند ؛ولي در اين بخش صرفاً به محله هاي موجود در محدوده ي مسكوني شهر سرخه اشاره مي شود.بررسي نام هاي مزارع و زمين هاي اطراف سرخه به پژوهشی عميق نياز دارد.

محلات شهر[1]به ترتيب شكل گيري و گسترش عبارتند از:

1– محله درون دژ(دُارين دز   dôrindaz)

نخستين هسته ي شهر سرخه مي باشد كه از طرف جنوب به كوچه شهيد معمار، از طرف شرق به كوچه شهيد ابراهيمي، از طرف غرب به خيابان فيض و از شمال به حسينيه ي شهدا(خيابان عاشورا) محدود بوده است.گرداگرد اين محدوده خندقي داشته كه دفاع از قلعه را آسان مي ساخته است.تا زمان تأليف اين اثر آثاري از ديوار قلعه باقي مي باشد.

2– محله بيرون دژ(بي اِدز     biedaz )

اين محله خارج از قلعه ي ياد شده شكل گرفته است.اين محله از طرف جنوب به خيابان عاشورا و آب انبار و محله قلعه از طرف شرق به جاده كمربندي و از شمال به كوچه شهيد مونسان و محله كالان، از غرب به خيابان فيض محدود است.

3– محله پشت خندق(پَش خاندق   xôndaq  paŠ )

«پشت خندق» محله مركزي سرخه است.ظاهراً در اين محله يا در محدوده ي بين اين محله و«درون دژ» خندقي وجود داشته است.«پشت خندق» قديم ميدان ولي عصر امروز است كه در وسط آن مسجد ولي عصر بنا شده است.

4– محله كالان(كالان     kālôn  )

در ضلع شمالي محله ي بيرون دژ قرار دارد.از طرف شرق به جاده كمربندي، از شمال به محله رباط و از غرب به خيابان فيض منتهي مي شود.هسته ي مركزي اين محله مسجد امام هادي(ع) است.برخي معتقدند: چون اين محله خان نشين بوده، محله ي كالان(بزرگان) نام گرفته است.

5– محله آقا علي حوض(آقا علي خوت   ali  xut    āqā   )

اين محله بين خيابان هاي آيت الله ارسطو و آيت الله فيض، محرم و محله«پش اقيك» قرار دارد.مسجد جامع و مسجد چهل ستون در اين محل واقع شده است.فردي به نام آقا علي، حوضي در اين محله احداث كرده بوده است كه اثري از آن باقي نيست.

6– محله گودال آقا علي(آقا علي چال   āqā  ali čāl   )

در مركز اين محله مسجد امام حسن عسگري قرار دارد.اين محله بين خيابان هاي فيض و آيت الله ارسطو واقع است.

7– محله پشت زاغه ی پايين(پان پُاشت لو   pān pôŠt-e lu  )

اين محله در قسمت جنوبي ميدان ولي عصر قرار دارد.در سال هايي نه چندان دور در اين محله زاغه هاي دامپروري وجود داشته است.

8– محله ميان بازار(meyôn bāzār  )

اين محله بين رباط و دهباندشت واقع است.برخي معتقدند اين محله در قديم محل دادو ستد و تجارت بوده است.با توجه به اينكه اين محله در مسير عبور كاروان ها واقع است، برداشت ياد شده درست به نظر مي رسد.

9– لُاووا(lôwwā  )

اين محله در شرق محله هاي پشت خندق و درون دژ واقع است.

10– محله شن آباد يا شن باد(شنوا   Šanevā)

در ضلع غربي سرخه قرار دارد.به علت حركت شن هاي روان و تجمع آن در شن آباد اين نام را به خود گرفته است.

11- محله ميدان پيروزي(پش اقيك  paŠaqeyk )

هسته ي مركزي اين محله ميدان پيروزي است.كوچه هاي تنگ و باريك اطراف به اين محله ختم مي شود.

12- محله رباط( راباط  rābāt )

بين ميدان امام و ميان بازار واقع است.در اين محله كاروان سراهايي وجود داشته است.

13– محله دهباندشت:(داوان داشت  dôvôndôŠt  )

حوالي ميدان شهيد بهشتي و پارك سيزده آبان، محله دهباندشت است.قبرستان هاي قديمي سرخه در اين منطقه واقع است.